Hoorspelen.eu

De Zilverberk

De Zilverberk is de geschiedenis van John Stevens, een roman-schrijver, en de dramatische strijd, waarin de personages, die hij zelf heeft geschapen, hem betrekken. De door hem uitgedachte figuren, in zijn geest met een dergelijke duidelijkheid tot leven, dat hij ze ziet en hoort en met ze praat.

Maar er is meer. Hoe meer zijn werk vordert, hoe minder vat hij heeft op de toestanden en reacties, op het vooraf uitgestippelde plan, waarop hij zijn boek oorspronkelijk wilde baseren. De als het ware levend geworden personages komen hun eigen leven opeisen. Ze gaan hun eigen weg, vaak een heel andere, dan die, waarvoor ze bestemd werden.

Johan, de ik-figuur uit zijn roman De Zilverberk, en bijgevolg het alter ego van John, komt hem, tijdens één van die ogenblikken, waarin de auteur met de door hem geschapen figuren in sterk geestelijk contact staat, om hulp vragen.

Op de villa "De Zilverberk", waar de nog onvoltooide roman zich afspeelt, is alles in 't honderd gelopen. De oude Willem en zijn zoon Rupert, een paar sympathieke personages, hebben verkozen een paar doortrapte en laaghartige schurken te worden. Magda, de verloofde van Johan, laat zich door hen inpalmen.

De toestand op "De Zilverberk" wordt onhoudbaar en tenslotte vermoordt de auteur Willem en Rupert. Daarop gaat hij naar de dichtstbij gelegen politiepost om zich te laten arresteren. Het blijkt echter aldra, dat de verklaringen van John niet kloppen. Dat er uit zijn revolver zelfs geen enkele kogel werd afgevuurd.

Dan begrijpt hij, dat hij het slachtoffer geworden is van een waanvoorstelling, waarbij de ingebeelde incatnatie van zijn scheppingen zich het bijzondere duidelijkheid heeft gemanifesteerd. Natuurlijk wordt hij onmiddellijk vrij gelaten. Einde goed, alles goed... Maar dit is niet het einde. Het hoorspel krijgt hier de meest onverwachte en voor John de meest noodlottige wending.

Deze productie is bekroond met de derde prijs in de Luisterspelwedstrijd 1950 uitgeschreven door het NIR.

Beluister de opname.

Auteur:	René Metzemaekers
Regie:	Julien Vrints
Omroep:	NIR
Uitzending:	05-12-1957
Speelduur:	58 minuten Ook uitgezonden in twee en vijf delen.
Genre:	Thriller

René Metzemaekers over de De Zilverberk.

Toen in 1950 mijn luisterspel De Zilverberk met de derde (en laatste) prijs ging strijken in de Luisterspelwedstrijd uitgeschreven door het NIR te Brussel, en het in mei van het daaropvolgend jaar werd opgevoerd verweet de kritiek mij dat het basisgegeven niet origineel was.

Inderdaad hadden voor mij Luigi Pirandello, Suzanne Lilar en Wilhelm von Scholz al personages uit fictie tot leven laten komen en een rol spelen in het stuk waar het omging.

Er er waren er wellicht, nog meer, die het voor mij deden en ik heb ook al enkelen gevonden, die na De Zilverberk gekomen zijn. Wanneer mijn luisterspel dus überhaupt kwaliteiten heeft, dan is het niet de originaliteit van het basisgegeven.

Ik hoop echter dat het hele geval radiofonisch wordt uitgewerkt en dat de onverwachte wending, iets over de helft, de spanning zal kunnen ophouden.

De zware dubbelrol John-Johan werd in 1951 gespeeld door Jos Opdebeeck en dit vanzelfsprekend op een voortreffelijke wijze. In de nieuwe licht gewijzigde versie, neemt Miel Geysen de taak op zich en ik twijfel er niet aan dat hij het even voortreffelijk zal doen.

Een interessant gedeelte gedeelte is dit waarin John met Johan in een heftig oplopend gesprek gewikkeld geraakt. Dat wil zeggen dat de speler van de hoofdrol geruime tijd met zichzelf praat en dit zo moet doen, dat de luisteraar beide personages uit elkaar kan houden zonder dat de acteur beroep doet op grove verschillen in stem-tonaliteit.

In 1951 gaf Frans Roggen Jos Opdebeeck verschillende microfoons en Opdebeeck speelde beide rollen meesterlijk door (en in!) elkaar. Regisseur Julien Vrints roept echter de techniek ter hulp en lost het probleem op een heel andere manier op. Ik heb de vooropname - die een paar minuten duurt en waaraan een halve dag werd gewerkt - kunnen beluisteren en ik hoop dat de luisteraar er even opgetogen van zal zijn als ik zelf.

Cara van Wersch, Cor De Vlaem en Bert Van Wingene, zorgen voor de andere voorname rollen uit dit spel.

De Zilverberk is het verhaal van John Stevens een romanschrijver, en de dramatische strijd, waarin de personages die hij zelf geschapen heeft hem betrekken. De door hem uitgedachte figuren komen in zijn geest met een dergelijke duidelijkheid tot leven, dat hij ze ziet en hoort en met ze praat. Maar er is meer. Hoe meer zijn werk vordert, hoe minder vat hij heeft op de toestanden en reacties, op het vooraf uitgestippelde plan, waarop hij zijn boek oorspronkelijk wilde baseren. De als het ware levend geworden personages komen hun eigen leven opeisen. Ze gaan hun eigen weg, vaak een heel andere dan die, waarvoor ze vroeger bestemd werden.

Johan, de ik-figuur uit zijn roman De Zilverberk en bijgevolg het alter ego van John komt hem, tijdens een van die ogenblikken, waarin de auteur met de door hem geschapen figuren in sterk geestelijk contact staat, om hulp vragen.

Op de villa De Zilverberk waar de nog onvoltooide roman zich afspeelt is alles in het honderd gelopen. De oude Willem en zijn zoon Rupert, een paar sympathieke personages, hebben verkozen doortrapte en laaghartige schurken te worden.

Magda, de verloofde van Johan, laat zich door hen inpalmen. De toestand op De Zilverberk wordt onhoudbaar en tenslotte vermoordt de auteur Willem en Rupert.

Daarop gaat hij naar de dichtstbijzijnde gelegen politiepost om zich te laten arresteren. Het blijkt echter aldra, dat de verklaringen van Johan niet kloppen. Dat er uit zijn revolver zelfs geen enkele kogel is werd afgevuurd.

Dan begrijpt hij, dat hij het slachtoffer geworden is van een waanvoorstelling waarbij de ingebeeld incarnatie van zijn scheppingen zich met bijzondere duidelijkeid heeft gemanifesteerd. Natuurlijk wordt hij dadelijk vrij gelaten. Einde goed, alles goed…

Maar dit is niet het einde. Het luisterspel krijgt de meest onverwachte en voor John de meest noodlottige wending.

René Metzemaekers