Rhys Adrian
Geboren op 28 februari 1928 te Londen.
Overleden op 8 februari 1990 te Londen.
Rhys Adrian Griffiths was een Britse scenario- en toneelschrijver. Zijn hoorspelen en toneelstukken worden eerder gedreven door karakter en dialoog dan door verhalen; het zijn conversatiestukken, meestal tussen twee personages, met een zeer gestileerde taal die wordt gebruikt voor een schokkend, soms surrealistisch effect.
Naast zijn werk voor de radio schreef Rhys Adrian een aantal televisiespelen. Big Time (1961), zijn eerste stuk voor televisie, schreef hij samen met Julian Pepper onder het pseudoniem J. MacKlaar. Too Old for Donkeys uit 1963 was een bewerking van zijn eigen hoorspel dat eerder dat jaar werd uitgezonden.
Adrian herwerkte verschillende van zijn radioscripts voor televisie, vaak met wisselend succes. In 1973 werd zijn toneelstuk The Withered Arm uitgezonden, als onderdeel van de Wessex Tales-serie voor BBC 2, een groep toneelstukken gebaseerd op de korte verhalen van Thomas Hardy.
Beschreven hoorspelen van Rhys Adrian:
Huwelijk niet uitgesloten (Auteur Rhys Adrian)
Nachtzuster sliep in het dagverblijf, De
Rhys Adrian uitgelicht.
Een overzicht van de door Rhys Adrian geschreven hoorspelen.
Samengesteld door Herman Van Cauwenberghe.
A Chance Encounter
In dit hoorspel grijpt Rhys Adrian de toevallige ontmoeting van twee mislukte mannen aan als een kans om de verborgen schade te ontdekken die het burgerlijk bestaan achterlaat.
05-07-1972, BBC, A Chance Encounter.
19-06-1973, Westdeutscher Rundfunk, Biergespräch.
Angle
Angle, een bijstandstrekker, leeft in een kamer samen met John, die Yorkshire en z'n vrouw verlaten heeft om in Londen zijn geluk te beproeven. Beiden wagen zich zelden buiten hun appartement uit schrik dat hun op geld beluste huiseigenaar de kamer aan winstgevender buitenlanders zou verhuren.
01-07-1975, BBC, Angle.
Betsie
Lukas, een jonge man, ontmoet In een bar toevallig Jack en zijn vrouw Betsie. Jack had ooit zijn dromen, idealen en verlangens, maar zijn leven en dat van Betsie is leeg. Hij praat onophoudelijk, kan niet luisteren en liegt alsof het gedrukt staat. In het gesprek tussen de drie mensen, dat soms tragikomische vormen aanneemt, is hun lot keer op keer voelbaar.
03-08-1960, BBC, Betsie.
01-10-1961, Süddeutscher Rundfunk, Betsie.
Blanco formulier, Het
Een dialoog voor twee mannen, de een interviewt de ander, maar zo simpel is het niet. De spraakzame interviewer wordt zo zenuwachtig dat het interview wordt gereduceerd tot belachelijk gebabbel.
24-10-1963, BBC, A Nice Clean Sheet of Paper.
31-03-1968, BRT, Het blanco formulier.
Buffet
Freddie brengt zijn avond voordat hij naar huis gaat, meestal door in de kroeg, of hij bezoekt zijn geliefde, soms ontmoet hij een vriend. Bijvoorbeeld Berthie, die hem op een dag vraagt om voor hem zaken in New York af te handelen.
Dan sterft Berthie aan een hartaanval en zal Freddie er nooit achter komen dat hij de minnaar van zijn vrouw was, net zoals zij niet weet dat Freddie een minnaar heeft. Net als de gesprekken in de kroeg zijn de relaties geritualiseerd en zinloos; het wederzijdse belang van mensen in het lot van de ander is nagenoeg nihil.
26-09-1976, BBC, Buffet.
05-03-1981, Südwestfunk, Buffet.
Der Langweil
In deze macabere "komedie" pakt Rhys Adrian zijn centrale thema weer op: de mens die zichzelf "verliest" in onze sterk georganiseerde arbeidswereld.
Engelse versie nog niet gekend!
15-04-1969, Westdeutscher Rundfunk, Der Langweil.
Die Vollbeschäftigten
Voor Alf en Jack betekent gelegenheidsarbeid in de eerste plaats de gelegenheid om na te denken over werken. Zo komen ze onvermijdelijk tot het besef daarom te staken, en uiteindelijk tot het inzicht dat het geven van werk zaliger is dan het aannemen van werk. Dus huren ze iemand in om het werk te doen terwijl zij staken, en dit spelletje zou monter kunnen blijven voortduren, als het loon niet blijft dalen en "van boven" een tegenbeweging begint die de hele baan niet afschaft, maar ze nog tien jaar lang blijft administreren, en administratie is zoals bekend de zaligste vorm van werk.
Engelse versie nog niet gekend!
05-02-1969, Südwestfunk, Die Vollbeschäftigten.
Ella
De charmante, gehuwde Ella treft op een dag in de woning van haar vriend Edwin ook Arthur, haar andere minnaar. Ze vermoedt niet, dat beide mannen vrienden zijn. De heren vinden de situatie, dat Ella haar gunst aan twee minnaars schenkt "shocking" en ze zijn bereid de immorele relatie te beëindigen.
26-09-1968, BBC, Ella.
22-09-1967, Radio Bremen, Ella.
Echo's
"De bittere balans, opgemaakt door twee mensen, die een mensenleeftijd lang naast elkaar hebben geleefd, op het het ogenblik dat het spelletje is uitgespeeld, dat de herfst de herinneringen omnevelt, dat de kou alle gevoelens doet verstijven.
24-10-1969, BBC, Echoes.
16-06-1970, Westdeutscher Rundfunk, Echos.
18-06-1972, BRT, Echo's.
Evelyn
Evelyn is een gescheiden vrouw die er een nogal luchthartige en onverschillige manier van optreden op na houdt en daardoor de mannen als het ware om de vinger windt. In dit hoorspel maar liefst een stuk of zes, zeven. Voor elke dag één zogezegd.
24-10-1969, BBC, Evelyn.
16-06-1970, Westdeutscher Rundfunk, Evelyn.
31-10-1971, BRT, Evelyn.
Extra dienstverlening gratis
Een weduwnaar op rijpe leeftijd laat door een huwelijksbureau een advertentie plaatsen: "Vrolijke levenslustige weduwnaar zoekt vrolijke, levenslustige rijpere vrouw met het oog op vaste binding". Een op het eerste gezicht vrolijk, levenslustig vrouwtje komt op de advertentie af. Ze ontmoeten elkaar bij hem thuis. Maar na het etentje, na de champagne, na de voorpret komt de na-pijn.
10-07-1979, BBC, No Charge for the Extra Service.
08-11-1981, BRT, Extra dienstverlening gratis.
Gedachten
De man die terugkeert van het wekelijkse avondje op café heeft geen idee dat zijn vrouw - zoals elke avond - slapeloos ligt en tevergeefs hoopt op een gesprek. De gewoonten van het alledaagse samenleven hebben twee mensen zo ver van elkaar verwijderd dat elk begrip onder een boze dwang in een misverstand verandert, dat elke meningsverschil moet worden omgezet in onverschilligheid en afkeer. En toch heeft hetzelfde verloop van lege uren, dagen, weken, jaren man en vrouw één gemaakt. Onder het onwillige externe zwijgen vindt in gedachten een gesprek plaats: de monologen zijn allang de dialoog van het huwelijk geworden.
27-09-1957, BBC, The Passionate Thinker.
16-09-1960, Radio Bremen, Ein leidenschaftlicher Denker.
29-12-1961, NCRV, Gedachten.
Helen and Edward and Henry
Bij Helen en Edward, een getrouwd stel uit de "hogere middenklasse", is Henry, die dankzij een erfenis rijk is geworden, na een lang verblijf in het buitenland teruggekeerd. De drie worden bijna onafscheidelijk: Henry probeert Helen, die hij in zijn jeugd het hof heeft gemaakt, voor zich te winnen. Henry's bestaan geeft haar en Edward een nieuwe stimulans voor hun saai geworden huwelijk. Je drinkt, je lacht, je bespioneert elkaar, je brengt het weekend samen door en praat - met elkaar en toch langs elkaar heen. Alles blijft beschaaft - en toch is het tegelijkertijd verschrikkelijk.
28-08-1966, BBC, Helen and Edward and Henry.
17-06-1966, Westdeutscher Rundfunk, Helen und Edward und Henry.
Huwelijk niet uitgesloten
Ans en Ron hebben elkaar via een huwelijksbureau leren kennen. Ze zijn beiden niet jong meer en hebben reeds routine ontwikkeld bij hun zoektocht naar een eventuele partner. Als hun poging om nader tot elkaar te komen na een veelbelovend begin al snel mislukt, zijn ze eigenlijk blij, daar ze hun verkrampt doelmatig optimisme opzijschuiven en zich kunnen geven zoals ze zijn.
30-10-1970, BBC, I'll Love You Always.
01-04-1970, Norddeutscher Rundfunk, Ich werde dich immer lieben, immer.
22-01-1975, TROS, Huwelijk niet uitgesloten.
08-06-1975, BRT, Huwelijk niet uitgesloten.
Ich, der Priester und die Sargträger
Maurice deed zijn hele leven zaken. Hij kwam tijd te kort bij de jacht op het geld. Hij kon wel rijkdom verwerven, maar niet de liefde van de vrouw die hij begeerde. Ze was met zijn broer getrouwd. Na diens dood bleef ze bij Maurice, maar geen van beiden vond samen geluk. Haar dood roept herinneringen op bij de bejaarde man en tegelijkertijd haat tegen alles wat zijn liefde in de weg stond.
Engelse versie nog niet gekend!
09-12-1964, Westdeutscher Rundfunk, Ich, der Priester und die Sargträger.
In a Manner of Speaking
Frank is ontslagen, hij mist als buitenlandcorrespondent het avontuur van de oorlogen.
06-08-1987, BBC, In a Manner of Speaking.
12-12-1987, Westdeutscher Rundfunk, Wie man's nimmt.
Kamer te huur
De externe handeling wordt door de titel beschreven (een kinderloos echtpaar biedt een kamer te huur aan. maar wil dat de man als hun zogenaamde neef bij hen intrekt). Daarenboven gelukt het de auteur in een uiterst banaal gebeuren typische gedragswijzen van de mens te ontdekken en zo aan een stuk menselijke realiteit vorm te geven.
19-05-1963, BBC, Room to.
26-06-1964, Radio Bremen, Flügge geworden.
08-10-1965, KRO, Kamer te huur.
13-11-1966, BRT, Kamer te huur.
14-06-1967, BRT Gewestelijk, Kamer te huur.
04-04-1981, TROS, Kamer te huur.
Karper, De
Een Engelse doorsneefamilie maakt al jaren hetzelfde bescheiden zondagse uitstapje naar de weide van een boer. Hun huwelijk wordt alleen nog door de conventie in stand gehouden. Ze ergeren zich over de bijen, over elkaar, prijzen de stilte en de rust, herinneren zich de gelukkige tijden toen ze elkaar nog beminden, houden monologen over de ouder geworden partner, die ze met het nuchtere oog van een vreemde bekijken.
19-07-1961, BBC, The Bridge.
06-04-1962, Südwestfunk, Der Karpfen.
25-10-1970, BRT, De karper.
Klerken, De
In dit hoorspel schetst de auteur een wereld, die door spionage en contraspionage, verklikking van buren en collega's gedegenereerd is. Onzekerheid, angst, wantrouwen maken het leven bijna ondraaglijk. Het spionagesysteem kent geen grenzen en geen genade meer, noch voor de slachtoffers noch voor de spionnen zelf. Want deze spionnen geraken zelf gevangen in de netten, die zij voor anderen spannen.
26-11-1978, BBC, The Clerks.
31-01-1979, Westdeutscher Rundfunk, Die Sachbearbeiter.
Memoirs of a Sly Pornographer
Een verslag van de herinneringen - en de dromen en fantasieën van een bioscoopbezoeker van middelbare leeftijd.
19-12-1972, BBC, Memoirs of a Sly Pornographer.
Mr. und Mrs. Squirrel
Meneer en mevrouw Squirrel rennen als eekhoorns door het huis in waanzinnige activiteit; ze brengen dingen bij elkaar, verplaatsen en verbergen ze, zoeken elkaar op en verliezen elkaar weer uit het oog. Onophoudelijk babbelend, bedenken de twee groteske ordeningssystemen en zeer complexe beschermingsstrategieën tegen de buitenwereld, om in de volgende minuut overboord te worden gegooid.
Hun gepraat en manische omgang - een hectische cyclus - is als een enkele mislukte poging om zeker te zijn van jezelf en van de dingen, om zekerheid te vinden in 1000 kleine zekerheden, listen en misleidende manoeuvres - totdat het fatale toeval een absurd einde maakt aan de absurde bedrijvigheid.
Engelse versie nog niet gekend!
30-08-1971, Hessischer Rundfunk, Mr. und Mrs. Squirrel.
Nachtzuster sliep in het dagverblijf, De
Twee mannen, Jack en Tom, zitten in een bar. Ze drinken bier. De redenen waarom ze drinken, zijn de gebruikelijke: Jack drinkt om zijn zenuwen te bedaren, Tom om zijn slapeloosheid te overwinnen. Daarbij voeren de twee een gewoon cafégesprek.
05-10-1976, BBC, The Night Nurse Slept in the Day Room.
14-09-1977, Westdeutscher Rundfunk, Die Nachtschwester schläft im Tagesraum.
20-10-1979, TROS, De nachtzuster sliep in het dagverblijf.
Outpatient
Martin en Edward leren elkaar kennen in de wachtkamer van een ziekenhuis, waar ze elke maand moeten verschijnen voor een lever- en bloedonderzoek. Ze hebben elkaar hier reeds vaker gezien, maar vandaag zijn ze voor het eerst met elkaar in gesprek. Ze klagen de beperkingen die hun ziekte hen oplegt, over de ondoorzichtigheid van de organisatie waaraan ze zijn overgeleverd, over de eindeloze wachttijden.
En terwijl ze met elkaar praten, roept een luidsprekerstem de ene patiënt na de andere de verschillende onderzoeksruimtes binnen, en gaan de verpleegsters op zoek naar patiënten die verdwaald zijn in de wijdvertakte gangen van het ziekenhuis. Vol sarcasme toont Rhys Adrian mensen in nood en hun uitlevering aan een systeem waarin de ziekte als een uitvinding van dokters wordt ervaren, als een straf die op een bijna kinderlijke manier moet worden ondergaan.
08-05-1985, BBC, Outpatient.
27-07-1986, Westdeutscher Rundfunk, Das Wartezimmer.
Passing Through
Een avond in een kroeg. Hoewel Arthur de vreemdeling, genaamd Richard, duidelijk maakt dat hij zijn krant ongestoord wil lezen, blijft deze aan zijn tafel zitten en voert een gesprek met hem. Hij vertelt ons dat hij ooit rijk was, op een dag stortte hij in en nu, onder constante observatie door een ziekenhuis en een maatschappelijk werkster, heel anders leeft. Arthur, een spoorwegarbeider, die als een uurwerk functioneert en getrouwd is met een vrouw waarvan hij zelf zegt dat zij op regelmaat gesteld is, is steeds meer geïnteresseerd in deze andere manier van leven. Hij luistert en praat over zichzelf en drinkt die avond vooral meer dan zijn gebruikelijke vier biertjes. De volgende ochtend verslaapt hij zich; zijn vrouw, opgetogen over deze kleine verandering in het leven van haar man, meldt dat alles ook weer voor iemand anders is veranderd. Het zal Richard zijn, vermoedt Arthur.
08-02-1981, BBC, Passing Through.
28-06-1981, Westdeutscher Rundfunk, Streckensignale.
Passing Time
Voor Roger en Edward, twee seniele en gebrekkige bewoners van een bejaardentehuis, is het leven "buiten" voorbij. Terwijl ze vroeger gepassioneerde krantenlezers waren, de een als arts, de ander als een invloedrijke figuur op politiek niveau, berichten, radionieuws en commentaren als een drug verslonden, is hun interesse in de actualiteit allang voorbij. Hun dagen, die ze vreedzaam naast elkaar in de gemeenschappelijke ruimte van het tehuis doorbrengen, worden alleen bepaald door het weekmenu, de uren door de drankjes die de verzorger hen brengt.
09-11-1983, BBC, Passing Time.
24-06-1984, Westdeutscher Rundfunk, Einstweilen.
Sonntag, den 1. Mai
Zoals zo vaak in zijn hoorspelen concentreert Rhys Adrian de actie in het nieuwe werk op twee mensen. De zakelijk sobere, op pedante ordening gebaseerde levenswijze van een oude man stuit op die van een jongere man die meer de aangename schijn huldigt en zich altijd de mening eigen maakt die zijn respectievelijke partner graag bevestigd zou willen zien. De ontmoeting tussen twee tegengestelde karakters bewijst hoe onrealistisch beide houdingen in feite zijn.
Engelse versie nog niet gekend!
05-08-1966, Radio Bremen, Sonntag, den 1. Mai.
Spelletje met z'n tweeën
Een jong meisje en een vrijgezel op middelbare leeftijd ontmoetten elkaar toevalling voor de National Gallery. Allebei voelden ze de behoefte uit hun eigen eenzelvig isolement te breken.
15-06-1967, BBC, Between the Two of Us.
23-05-1969, NRU, Spelletje met z'n tweeën.
06-07-1969, BRT, Spelletje met z'n tweeën.
Te oud voor ezeltje rijden
Een simpel vermaak als ezeltje rijden op het strand heeft geen bekoring meer voor de leerling-monteur Henry. Nu hij man begint te worden, wil hij het leven leren kennen. Huiverig voor de raadselen waarover de veel oudere "Dikke" Charlie zo geheimzinnig doet en zich als het ware over de drempel heen geduwd voelend, begint hij onwennig een eerste, serieus bedoeld, gesprek met een meisje.
29-01-1963, BBC, Too Old for Donkeys.
26-06-1964, Radio Bremen, Flügge geworden.
15-01-1965, KRO, Te oud voor ezeltje rijden.
The Gardeners of My Youth
Drie mannen - Richard, Jack en Edwin - reizen al jaren met dezelfde trein in dezelfde coupé naar hun werk. Richard en Jack praten terwijl Edwin altijd slaapt. De twee kennen Edwin alleen slapend. Op een dag voegt Edwin zich echter bij het gesprek: extreem gestimuleerd door het uiteindelijke ontwaken van de standvastige slaper, laten de drie mannen hun fantasie de vrije loop, herinneren ze zich hun kinderwensen, verzinnen ze nieuwe dromen, vieren ze in hun hoofd wilde orgieën die in excessen veranderen. Vooral Edwin valt op als duidelijk wordt dat de jeugdherinneringen zich niet laten herhalen, dat ze onherroepelijk tot het verleden behoren. Edwin sterft in de tumult van een hartaanval; Richard en Jack bewaren hun kalmte: nadat ze de kleding van het lijk hebben doorzocht, verlaten ze onbewogen het compartiment.
17-07-1970, BBC, The Gardeners of My Youth.
27-01-1974, Saarländischer Rundfunk, Die Gärtner meiner Jugend.
Toytown
Als de herfst overgaat in de winter, bijten "de sneden" en het weer dieper. Maar voor de beperkte staf parkwachters, alleen waakzaam in hun pogingen om het publiek niet te helpen, wordt het leven in hun hut warmer - en gezelliger.
04-01-1987, BBC, Toytown.
Upended
De prijs van onroerend goed in het zuiden van Engeland is enorm gestegen en veel huisbewoners zitten op een fortuin aan bakstenen en mortel. Het probleem is wanneer te verkopen? En waar naartoe te verhuizen?
26-04-1988, BBC, Upended.
Watching the Plays Together
Zoals zo vaak zitten Rosemary en Gerald vanavond weer voor de tv om een tv-spel te bekijken, want dat is de grote passie van Rosemary. Helaas heeft ze tijdens het kijken altijd veel te doen; ze moet thee zetten, mama bellen, met Gerald praten, en daardoor mist ze meestal de helft van de uitzending en zeker het einde. Gerald daarentegen heeft een hekel aan tv-films, die arrogante pogingen om de waarheid van het leven te vervalsen terwijl het allemaal gewoon slim gemanipuleerde leugens zijn. Terwijl het scherm in toenemende mate blijft flikkeren zonder dat ernaar gekeken wordt, komt het tussen beiden tot een dispuut over het tv-spel op zich, dat uiteindelijk een spectaculair einde vindt dat in geen enkel script beter had kunnen worden geschreven.
17-10-1982, BBC, Watching the Plays Together.
16-01-1983, Westdeutscher Rundfunk, Gerald und Rosemary oder die Kunst des Fernsehens.
Bron deels: Wikipedia.