Home / Een leven geheel naar binnen gekeerd

Een leven geheel naar binnen gekeerd

Op dinsdag 22 september 1964 was het honderd jaar geleden dat Lodewijk van Deyssel, zoon van de katholieke emancipator Jozef Alberdingk Thijm, werd geboren.

Als een van de belangrijkste woordvoerders van de literaire vernieuwing in 1880, was hij gehaat en gevreesd om zijn onbarmhartige scheldkritieken en bleef hij bekend als de schrijver van hartstochtelijke pamfletten waarin de nieuwe principes extatisch werden beleden. Telkens wisselend van middelen, stijl en literaire voorkeur, schreef hij een reeks romans, opstellen en notities, waarvan sommige behoren tot het klassieke proza van onze literatuur.

Hij bleek vooral een meester in het fragment dat, al naar de stemming, grappig, geestig of gemeen, maar ook uiterst subtiel van gevoeligheid kon zijn. Zijn diepzinnigste werk: het merkwaardige dagboek "Het leven van Frank Rozelaar", geschreven in een tijd waarin hij door een mystiek Al-gevoel werd bewogen, toont een andere Van Deyssel - een introvert, bijna deemoedig man, in afwachting levend met het algemene leven mee. In de heftige beroering die voortkwam uit de achterdocht en het onderling wantrouwen waarmee de Tachtigers elkaar het leven vergalden, bleef Van Deyssel integer, misschien wat heerachtig afzijdig maar altijd betrouwbaar.

Op hoge ouderdom was hij nog altijd een opgewekt gentleman, een briljant causeur, een vaardig improvisator en bijna een legendarische figuur. Voor de onbevangen beschouwer is hij niet alleen een unieke persoonlijkheid, maar spreekt uit zijn omvangrijke werk ook een geest die theoretisch en metterdaad veel van de sensibiliteit van de moderne literatuur aanvoelde en gestalte wist te geven.

Op initiatief van de dertiende Conferentie der Nederlandse Letteren heeft de KRO aan de Van Deyssel- kenner drs. Carel Swinkels opdracht gegeven het klankbeeld samen te stellen.

Rolverdeling.

Gijsbert Tersteeg
André van den Heuvel
Paul van der Lek
Huib Orizand
Jérôme Reehuis
Frans Somers

Aanvullende gegevens.

Auteur: Carel Swinkels
Regie: Willem Tollenaar
Omroep: KRO
Uitzending: 29 september 1964
Speelduur: 65 minuten
Categorie: Biografisch