Home / De schaapherder

De schaapherder

AVRO-bode van 6 januari 1939.

Wie een hoorspel wil maken van J.F. Oltmans vierdelige roman “De schaapherder”, is gedwongen “Perrol met de Rode Hand” te evenaren in moordlust. Wanneer hij een radiospel zou schrijven, waarin recht gedaan werd aan alle personen en aan alle gebeurtenissen uit het griezelige en geheimzinnige verhaal, zou de AVRO over heel wat meer zendtijd moeten beschikken dan thans het geval is.

In 1834 verscheen “De schaapherder” en honderd jaar geleden hadden de mensen meer tijd dan thans. Zij konden zich lange en ongestoorde avonden verdiepen in de beschrijving van een veldslag, van zeden en gewoonten, van klederdrachten en landschappen.

Oltmans heeft een zeer ernstige studie gemaakt van het tijdvak, waarin hij zijn verhaal liet spelen: de vijftiende eeuw. Maar hij bezat meer dan kennis en studiezin. In de tekening zijner personen toont hij een wildromantische verbeeldingskracht, die ook nu, na honderd, jaar, nog boeit. In dit opzicht is hij zeker de meerdere van den meer bekenden Jacob van Lennep, die weliswaar groot vernuft en vaardigheid toonde in het opbouwen ener verwikkeling en de voorvallen zo ineen wist te weven, dat ze onontwarbaar schenen, maar die in de tekening der karakters tekort schoot.

Oltmans dringt dieper door in de ziel zijner helden, heldinnen en schurken en zijn tekening bijvoorbeeld van de innerlijke strijd van Maria, die meent Van Schaffelaar lief te hebben, maar zich haars ondanks steeds meer aangetrokken voelt tot Frank, den jongen vriend en wapenbroeder van Barneveld's held, is ronduit voortreffelijk.

En al zal men de uitbeelding van den afschuwelijken Perrol wellicht al te gruwelijk vinden, men zal zich toch niet kunnen onttrekken aan de demonische macht die er van dezen zwarten duivel uitgaat.

Om Perrol, Van Schaffelaar, Maria en Frank is het hele drama geweven. Betrekkelijk klein is de rol die de titelheld er in vervult. Ralph, de schaapherder, die telkens op kritieke ogenblikken verschijnt en de zijnen de reddende hand toesteekt, blijkt pas in het allerlaatste gedeelte de man te zijn, die de touwtjes der intrige in handen heeft en de oplossing van allerlei raadselachtige feiten kan brengen.

En dat, terwijl we dan al zijn ingelicht over de huiveringwekkende figuur van de heks van de Hunnenschans, die toverdranken mengt, zo nauwkeurig op de hoogte blijkt te zijn van het verleden van Perrol en onder wier honende gillachen de misdadiger ter helle vaart.

Heerlijke romantiek! Heerlijke tijd, waarin moed nog moed was en deugd deugd, waarin de schurk de “moordpriem” even snel bij de hand had als de held het blanke zwaard, waarin koene krijgslieden bijwijlen tranen stortten en jonkvrouwen met het schaamrood op de kaken een woord van liefde lispelden...

Dankzij de radio herleeft die romantiek voor een enkel uur. Dankzij de radio zullen de luisteraars zich een beeld kunnen vormen van het boek, dat jaren geleden “verslonden” werd. En misschien misschien zullen zij in het verhaal zoveel aantrekkelijks vinden, dat zij zich zetten tot de lectuur van de roman zelf. Iedereen heeft tenslotte de neiging zich voor een korte spanne tijds uit de werkelijkheid terug te trekken en de sensatie van de romantiek op zich te laten inwerken. En dan is "De schaapherder" daar om uw gids te zijn.

P.H. Schrödèr

Rolverdeling.

Deel 1  
Kommer Kleijn Jan van Schaffelaar
Nico de Jong Wouter, de wapensmid van de Vergulde Helm
Gusta Chrispijn-Mulder Martha, zijn vrouw
Aline Markus Maria, hun dochter
Hetty Verwoerd Griet, de oude dienstmaagd
John Gobau Perrol met de Rode Hand
Charles Vos Riso, zijn dienaar
Jacques Hamel Walson, zijn luitenant
Jan Retèl Frank, van Schaffelaar’s wapenbroeder
Nell Knoop de heks van de Hunnenschans
Oscar Tourniaire Ralph, de schaapherder
Deel 2  
Kommer Kleijn Jan van Schaffelaar
Hein Harms Wouter, de wapensmid van de Vergulde Helm
Gusta Chrispijn-Mulder Martha, zijn vrouw
Aline Markus Maria, hun dochter
John Gobau Perrol met de Rode Hand
Jacques Hamel Walson, zijn luitenant
Jan Retèl Frank, van Schaffelaar’s wapenbroeder
Nell Knoop de heks van de Hunnenschans
Hetty Verwoerd de mater van het klooster
Oscar Tourniaire Ralph, de schaapherder
Jan van Gent Reymond Loof
Frans van Schorel de heer van Nijveld
Frits van Dijk de onderkellenaar van het klooster te Putten

Aanvullende gegevens.

Auteur: J.F. Oltmans
Bewerking: P.H. Schröder
Regie: Kommer Kleijn
Omroep: AVRO
Uitzending: Eerste deel op 9 januari 1939.
Tweede deel op 23 januari 1939.
Speelduur: 2 uur en 10 minuten, 2 delen
Categorie: Romantiek

Over de muziek.

Muziek van Louis Schmidt.

Begeleiding door het Omroeporkest onder leiding van Louis Schmidt.

De bron van deze productie.

De schaapherder, een verhaal uit den Utrechtschen oorlog van 1481 tot 1483, Rotterdam, D. Bolle, 1938.