Home / De apocriefe Haydn

De apocriefe Haydn

Joseph Haydn werd geboren in Rohrau op 31 maart 1732. Hij stamde uit een tamelijk arme Oostenrijkse familie. Zijn vader Matthias was wagenmaker. Joseph had een vrij moeilijke jeugd. Toen hij vijf jaar was, nam zijn oom hem mee naar het stadje Hainburg, waar hij naar school ging en muziekles kreeg.


Op achtjarige leeftijd werd hij sopraan in het knapenkoor van de Stephansdom in Wenen. Daar bleef hij negen jaar, waarvan de laatste vier met zijn broer Michael. Zijn stemwisseling trad namelijk pas zeer laat in. Hoewel zijn mentor Georg Reuter hem probeerde over te halen zich te laten castreren, heeft Joseph, mede op aandringen van zijn vader, geweigerd deze riskante ingreep te ondergaan. Toen zijn stem veranderde, restte hem niets anders dan ontslag uit het koor.


Hij had reeds bepaald dat hij componist zou worden, wat zijn ouders ten zeerste afkeurden: zij vonden dat hun zoon meer voor het priesterschap in de wieg was gelegd. Natuurlijk zou een leven als kloosterling hem, zeker voor de eerstvolgende jaren, veel meer vastigheid geven, maar hij koos een moeilijker weg.


De daaropvolgende jaren waren dan ook zwaar. Gelukkig bood Michael Spangler hem een zolderkamer aan in het Michaelerhaus op de Kohlmarkt in Wenen. Haydn hield zich met wat losse baantjes in leven, zoals het meespelen in ensembles, het geven van muziekonderricht en het begeleiden van zangers zoals Nicola Porpora. Deze laatste bracht hem in contact met bekende operacomponisten als Christoph Willibald Gluck, Georg Christoph Wagenseil en Karl Ditters von Dittersdorf.


Na vier jaar kreeg Haydn in 1755 eindelijk een vaste betrekking als kapelmeester aan het hof van graaf von Morzin in Lukawitz, dankzij graaf von Fürnberg. In 1761 werd het orkest opgeheven en kwam Haydn naar Eisenstadt, bij vorst Paul II Anton Esterházy. Deze werd een jaar later door zijn zoon Nicolaas I Jozef opgevolgd.


In Esterházy zou hij tot 1790 blijven. Als kapelmeester en hofcomponist had hij hier veel werk, want de Esterházy's waren grote cultuurliefhebbers. Haydn heeft dan ook vele werken geschreven voor het vorstelijk orkest. Alhoewel Haydn weinig in contact stond met grote muziekcentra als Wenen, verwierf hij toch faam door de vele gasten die bij de vorst op bezoek kwamen. Tussen circa 1765 en 1775 benoemt men zijn werk met "Sturm und Drang": het zit vol met snel afwisselende akkoorden, abrupte wisselingen en mineurharmonieën.


Tijdens zijn verblijf bij de Esterházy’s schreef Haydn een zeer groot aantal werken, waaronder pianowerken, liederen en 125 baritontrio’s; Nicolaus blonk immers uit op dit gamba-achtige strijkinstrument. Verder componeerde Haydn 24 opera’s. In 1782 ontmoette Haydn Mozart; na de dood van Nicolaus in 1790 ging Haydn naar Londen. Daar schreef hij de laatste 12 van zijn 106 symfonieën. Hij verbleef in Londen in 1791-1792 en 1794-1795.


In 1795 keerde hij definitief terug naar Wenen. Daar hield hij zich tot zijn dood in 1809 vooral bezig met religieuze muziek. Vele missen en twee oratoria, Die Schöpfung en Die Jahreszeiten heeft hij daar geschreven. Deze werken waren zijn laatste en getuigden nog van een geweldige scheppingskracht, die door de faam van Beethoven (met wie hij niet goed kon opschieten) en door de tand des tijds snel in de vergetelheid dreigden te belanden.



Rolverdeling.

Deel 1  
Nina Bergsma Haydn, als kind
Erik Plooyer Haydn, als jongen
Henk Rigters Haydn, als volwassene
Alex Faassen jr. Joachim
Jo Vischer sr. August
Jan Borkus Hofrat Reutter
Constant van Kerckhoven Kurz Bernardon
Johan Wolder Weigl
Eva Janssen Anna Weigl
Paul van der Lek Tomasini
Louis de Bree Nicolaus Esterházy
Wam Heskes Harrach
Mien van Kerckhoven-Kling prinses Kinsky
Ingrid van Benthem  
Nora Boerman  
Irene Poorter  
Dogi Rugani  
Nel Snel  
Wiesje Bouwmeester  
Tonny Foletta  
Thom Hakker  
Dries Krijn  
Maarsten Kapteyn  
Donald de Marcas  
Rien van Noppen  
Piet te Nuyl sr.  
Sylvain Poons  

Deel 2  
Henk Rigters Haydn
Louis de Bree Nicolaus Esterházy
Thom Hakker broeder Bernhard
Dogi Rugani Marianne Haydn
Huib Orizand Broer Heinrich
Donald de Marcas Andries
Johan Wolder Weigl
Loudi Nijhoff vorstin
Nora Boerman  
Dries Krijn  
Paul van der Lek  

Deel 3  
Henk Rigters Haydn
John de Freese Salomon
Paul van der Lek Mr Hawkns
Gijsbert Tersteeg Creighton
Daan van Ollefen Master of Chambers
Johan Schmitz Dr. Von Genzinger
Bas ten Batenburg Mozart
Tine Medema mevouw Von Genzinger
Louis de Bree Nicolaus Esterházy
Rob Geraerds Tost
Paul Deen Rechter van het geweten
Josephine van Gasteren Anna Tost
Ingrid van Benthem  
Constant van Kerckhoven  
Dries Krijn  
Dick van 't Sant  
Hans Veerman  

Deel 4  
Henk Rigters Haydn
Jan van Ees Koning George III
Frans Somers William Pitt
Alexandra Bouwmeester prinses Frederika
Dogi Rugani koningin Charlotte
Paul van der Lek Beethoven
Dries Krijn Franzl
Piet te Nuyl sr. Schwarzenberg
Wam Heskes Van Swieten
Frans van Schaik volkszanger
Han König Heinrich
Els Bouwman  
Barbara Hoffmann  
Irene Poorter  
Nel Snel  
Tonny Foletta  
John de Freese  
Thom Hakker  
Jaap Hoogstraten  
Jos van Turenhout  
Jo Vischer sr.  


Aanvullende gegevens.

Auteur: Carl Lans
Regie: Wim Paauw
Omroep: NCRV
Uitzending: Deel 1 op 6 april 1959
Speelduur: 4 uur, 4 delen
Categorie: Biografisch


Titels van de afzonderlijke delen.

Deel 1: Carrière

Deel 2: Duet in de nacht

Deel 3: Proces

Deel 4: Herschepping





Bron deels: Wikipedia.