Index Plus / Slotzusters

Slotzusters

1 november 1959

 

Een bewonderenswaardig werkstuk heeft de reporter van de Italiaanse Radio Sergio Zaveli geleverd met zijn reportage-klankbeeld "Clausura" dat internationaal erkenning vond in de bekroning met de de Prix Italia 1958. Een documentaire van een wel zeer bijzonder gehalte, van een diepe menselijkheid.

 

Met de microfoon ging hij naar het Karmelietessen klooster aan de rand van de stad Bologna, om te trachten één dag uit het verborgen leven van de zusters vast te leggen, en als iemand, die alle vooroordelen uit de wereld over dit kloosterleven met zich meedraagt, met hen van gedachten te wisselen over eeuwigheidswaarden, kloosterroepingen en een aan God gewijd leven achter getraliede vensters.

 

 

Illustratie uit de KRO-gids

Illustratie uit de KRO-gids.

 

 

Ontoegankelijk

Wat weten wij eigenlijk over zulk een klooster, zo'n burcht, die zijn poorten voor de wereld gesloten houdt? De zich enkel opent voor het jonge meisje dat haar leven aan God wil wijden of voor een dierbare zuster die wordt uitgedragen naar haar laatst rustplaats. Het is een leven in volledige afzondering van de wereld, en de onwetende of niet begrijpende mens vraagt zich af: waarom? Hoe komt een jong meisje er toe, vrijwillig afstand te doen van het wereldse leven, zich alle aardse geneugten verder te ontzeggen en in boete, zelfverloochening en gebed waarlijk gelukkig te zijn?

 

Teken van tegenspraak

De documentaire van Zavoli geeft hierop uit de mond van de Karmelietessen zelf, het antwoord. Een antwoord dat ons raakt tot in het diepste van onze ziel. Een antwoord, dat de één in zichzelf doet keren en de ander tot een fel protest zal brengen, omdat hij niet aanvaarden kan - of wil -, dat God een dusdanige zelfverloochening en onthechting aangenaam zouden kunnen zijn.

 

Het is een document, dat niemand onberoerd zal laten, mede omdat, en dat is de kracht van Zavoli's werk, het de zusters zelf zijn, die als levende mensen van vlees en bloed met een verrassende openheid de reporter antwoord geven op de vragen, die bij de buitenstaander kunnen opkomen en de essentie van het verborgen leven ten diepste raken.

 

 

Omslag KRO-gids

Omslag KRO-gids.

 

 

Opnamen achter tralies

Als man had Zavoli geen toegang tot het "Slot" de "Clausura" van het klooster. De opnamen daarbinnen moesten door de zusters zelf geschieden met apparaten, die haar door een ondoorzichtig draaideurtje werden toegeschoven. De gesprekken moesten worden opgenomen, terwijl men voor een zwaar traliehek stond waarachter de zusters gesluierd bijeen waren gekomen. Wij horen dan ook dat de reporter met de microfoon op een afstand van de zusters in een andere ruimte staat. Uiteraard werd deze hele documentaire in het Italiaans opgenomen. Alleen een Nederlandse versie zou dit uitzonderlijke document voor wijde kring van Nederlandse luisteraars toegankelijk maken.

 

Uitzonderlijke opdracht
Maar wie de zuiverheid van de oorspronkelijke opnamen heeft gehoord, kan de grote aarzeling begrijpen, die ons beving, toen wij ons ervan bewust werden, dat een Nederlandse versie betekende: dat Nederlandse actrices moesten trachten de plaats van de werkelijke zusters in te nemen en vanuit hun waarachtige pure en moeilijk te benaderen levensstijl identieke zusters te creëren, die alleen hierin van de oorspronkelijke zouden verschillen dat zij in de plaats van Italiaans Nederlands spreken.

 

Wie ben ik...
De actrices moesten zich dus losmaken van hun eigen opvattingen over het opbouwen van een rol en de geheel eigen wijze van de zusters overnemen, hun manier van spreken, beklemtonen, ademhalen of aarzelen. Imitatie dus tot in de grootst mogelijke perfectie niet alleen, maar ook het zich eigen trachten te maken van de geestesgesteldheid van waaruit de zusters hun zienswijze uitten.

 

Een opgave, die in ons land nog nooit werd gesteld. Een methode - de enig mogelijke -, die met de allergrootste omzichtigheid, eerlijkheid en eerbied moest worden toegepast, met terzijdestelling van alles, wat naar het toneel-eigene zweemde. Zij, die aan deze Nederlandse versie hebben meegewerkt en zich zo diep bewust waren van de verhevenheid van dit document, dat zij de herschepping haast als een soort profanatie ondergingen - wie ben ik, dat ik dit doen mag -, willen dan ook alleen maar instrument zijn in volledige anonimiteit. Zou zouden zelfs de schijn willen vermijden, dat zij in de creatie van de haar toebedeelde taak een persoonlijke eer wilden behalen, hetgeen in lijnrecht tegenspraak zou zijn met de zelfverloochening die haar door de Karmelietessen in de mond wordt gelegd.

 

Klikt u hier voor de rolbezetting en aanvullende informatie.

 

 

 

Bron: KRO Radiogids 1 november 1959.