De website met achtergrondinformatie over hoorspelen.

Voor de liefhebbers van het hoorspel.

Stiefmoeder aarde

Wychman Wiarda is de zoon van Tjalling Wiarda en is getrouwd met Swobkje Jarigs Hoornstra. Samen hebben zij twee zoons, Jarig en Tjalling en een dochter, Tet, die getrouwd is met Wiebe Kuiken, hun leven speelt zich af in het Friesland van rond 1860.

Als Wychman op een dag door zijn schoonzoon Wiebe wordt betiteld als ‘ouwe’ raakt hem dat diep in zijn hart, omdat hij zichzelf nog altijd kan meten met zijn jonge zoons. Vanaf die dag echter gaat hij zijn gebreken zien en dat is niet zomaar iets.

Als hij door zijn jongste zoon, Jarig, op een dag wordt neergeslagen en te schande gezet, terwijl diezelfde dag ook de klok stilstaat, is de maat vol: dit betekend een dode. Hij hangt zich op aan een steunbalk in de wagenschuur. Swobkje overlijdt kort daarna en Jarig en Tjalling blijven samen over op de boerderij.

Ze worden beiden verliefd op Welmoed Volbeda. Tjalling vraagt haar het eerst op een dorpsfeest, wat Jarig niet kan uitstaan. Hij wil hun geluk vernietigen. Na afloop van het feest veroorzaakt hij een ongeval waarbij Welmoed omkomt. Hierdoor komt hij voor vijftien jaar achter de tralies.

In die tijd gaat het boerenbestaan achteruit, worden er machines uitgevonden, komt de stoomtrein in Friesland, worden er fabrieken gebouwd en Tjalling verkoopt, na overleg, de boerderij aan Wiebe Kuiken en verhuist naar de woudstreek van Friesland, waar hij trouwt met Reinou Wynses. Zij krijgen twee zonen, Herre en Rudmer, een zakenman en een studiebol. Herre is al heel jong bezeten van geld. Hij leent leeftijdgenoten geld tegen rente en verdiend zo een heel kapitaal.

Als Jarig uit de gevangenis komt, gaat hij niet terug naar de boerderij, maar blijft hij hangen in Leeuwarden, waar hij uitgeperst wordt door zijn zogenaamde vrienden, die zelf geen cent bezitten. Voor hij echter zelf ook platzak is, verdwijnt hij en gaat verder met de paardensport, waarmee hij veel geld verdiend.

Als hij op een dag een gestolen paard koopt, loopt alles mis. Hij wordt straatarm en vindt onderdak in het asiel voor zwervers. Daar ontmoet hij Karel Zwets, een socialist, waarmee hij bevriend raakt. Zij gaan zich verhuren als arbeider aan veenboeren, maar verdienen veel te weinig. Jarig trouwt in die tijd met Regina Zwanenburg en krijgt zoon Ekke. Uiteindelijk komt het tot een staking van alle veenarbeiders. Karel Zwets wordt daarbij opgepakt en Jarig verhuist met zijn gezin naar Sneek, waar hij werk vindt als melkrijder voor een fabriek.

Herre Tjallings Wiarda heeft inmiddels een gigantisch kapitaal bijeengebracht. Hij koopt twee korenmolens, laat ze beide afbreken en bouwt daarvoor één nieuwe en krijgt zodoende alle boeren van de streek als klant, omdat die anders veel te ver moeten rijden. Hij leent de boeren geld tegen hoge rentes en daardoor wordt de hele streek afhankelijk van hem. Door deze manier van handelen bouwt Herre een negatieve reputatie op bij de boeren en op een avond wordt hij aangevallen door Sjoerd Fokkes, die hem wil doodsteken. Zijn ‘Wiarda-karakter’ geeft hem wraakgevoelens en het gevoel van schaamte voor deze vernedering. Hij wreekt zich door nog strenger op te treden tegen de boeren die bij hem geld lenen.

Jarig verdient nu de kost als melkrijder, maar hij wordt geplaagd door een uitspraak van Karel Zwets bij zijn gevangenneming: “Ik kom terug”.

Rolbezetting

Overige informatie

Fragment

De audiofragmenten op deze pagina zijn mogelijk dankzij Wim Fromberg.

Bron deels: Scholieren.com