Testbemanning

In het hoorspel "Testbemanning" is niets wat het lijkt te zijn: het verhaal zet ons voortdurend op het verkeerde been: Aanvankelijk lijken we te luisteren naar een eenvoudig ruimtevaartverhaal: vanuit Nederland vertrekt een expeditie naar de ringen van Saturnus. De mensheid als actieve onderzoeker.

Een testbemanning is natuurlijk een bemanning die iets moet testen. Deze bemanning, en in het bijzonder captain Joost Ros, doorstaat velerlei moeilijkheden, waarvan aanvankelijk een aantal wordt opgelost met de (noodzakelijke) hulp van de coördinator, dr. Thomson. Die moeilijkheden blijken "geconstrueerd" te zijn, dat wil zeggen: ze zijn aangebracht met de bedoeling de bemanning te testen. De bemanning test dus niet, maar wórdt getest en de coördinator, van wie we bijna gingen vermoeden dat hij de testleider was, blijkt uiteindelijk slechts een werktuig te zijn in de handen van de werkelijke testleiders.

Naarmate het verhaal vordert, verandert het van een sciencefiction-verhaal in een psychologisch verhaal: we krijgen een kijkje in de achtergronden, de gevoelens en de angsten van captain Ros. We zijn er ook getuige van hoe de karakters van de verschillende bemanningsleden op elkaar inwerken en vooral: hoe ze elkaar stimuleren (vaak als gevolg van hun tegengestelde karakters).

Eindelijk komt de aap uit de mouw: de bemanning van het ruimteschip representeert de complete mensheid. Ze moet een aantal testen ondergaan om te tonen dat het mensdom waardevol genoeg is om van een dreigende ondergang gered te worden. Regelmatig wordt het "primitieve", emotionele mensdom vergeleken met de "beschaafde" emotie-arme wezens die elders in het heelal leven. Onze emoties brengen de "aliens" tot het inzicht dat die primitief geachte mensjes intenser leven dan zij. En dat juist daardoor het menselijk leven zo waardevol is.

De tune van testbemanning.

Wantrouwen aan boord van de Alpha.

Een wonder van een automaat.

De letterlijke waarheid.

KRO Radiogids 1 oktober 1961

Delen

Het schrijven van hoorspelen had Carl Lans zichzelf als hobby aangeleerd. Daarnaast beschikte hij ook over een technische knobbel wat hem bij het schrijven van testbemanning goed van pas kwam.

Volgens Lans vereist het hoorspel als uitingsvorm ten opzichte van een roman een eigen compromis tussen menselijk handelen en menselijk zijn. In het hoorspel moet de klemtoon vallen op het menselijk handelen en daardoor blijven de achtergronden steeds een suggestie.

Léon Povel de regisseur over Testbemanning:

Ik verwacht van 'Testbemanning' dat het een even groot of misschien zelfs een nog groter succes zal hebben dan de "Sprong in het heelal" en dat zou ik erg leuk vinden voor Carl Lans, die voor ons als sciencefictionschrijver een complete verrassing is geweest. We wisten niet eens, dat er in Nederland auteurs waren, die zich met dit soort toekomstfantasieën bezig hielden."